🌱 १) हवामान व जमीन
.png)
पडवळ उष्ण व दमट हवामानात चांगले वाढते.
तापमान २५–३५°C सर्वोत्तम.
खोली ०.५ ते १ मीटर असलेली जमीन सर्वोत्तम.
योग्य निचरा असावा — पाणी साचणे चालत नाही.
जमिनीचा pH 6–7 योग्य.
सूर्यप्रकाश दिवसाला किमान 6–7 तास आवश्यक.
थंडीमध्ये वाढ थांबते — 15°C खाली तापमान पडू देऊ नये.
वारंवार पाऊस व ढगाळ वातावरणात भुरी व फळ माशी वाढते.
🌾 २) जमिनीची पूर्वतयारी
जमीन खोल नांगरून भुसभुशीत करावी.
एकूण २–३ कुळे द्यावीत.
२५–३० टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
सरी-वरंबा पद्धत सर्वोत्तम.
जमीन भारी असल्यास वरंबे उंच करावेत.
1–1.2 मीटर रुंद बेड पद्धतही उत्तम.
नीमखली 5 किलो टाकल्यास मुळकिड कमी.
🌱 ३) लागवड पद्धत
सरी-वरंबा सर्वोत्कृष्ट पद्धत.
अंतर:
ओळीतील अंतर: 200 × 120 सेंमी
जागी 3–4 बियांची लागवड
पेरणी हंगाम:
खरीप: जून–जुलै
रब्बी: जानेवारी–फेब्रुवारी
बी 12–18 तास पाण्यात भिजवून पेरल्यास उगवण सुधारते.
सायंकाळी लागवड अधिक योग्य.
हायब्रिड जातींसाठी अंतर वाढवावे (150–180 सेंमी).
🌾 ४) बियाणे
५ ते ६ किलो/हेक्टरी बियाणे पुरेसे.
ताजे, रोगमुक्त व प्रमाणित बियाणे वापरावे.
उगवणक्षमता 85% पेक्षा जास्त असावी.
२ वर्षांपेक्षा जुने बियाणे वापरू नये.
🧪 ५) बीज प्रक्रिया (अत्यावश्यक)
प्रति किलो बियाण्यास थायरम/बविस्टिन २० ग्राम.
ट्रायकोडर्मा विरिडी २५० ग्रॅम / १० किलो शेणखत.
मातीतून येणारे ‘मर’ व बुरशीजन्य रोग कमी होतात.
बीज प्रक्रिया केल्यानंतर 30 मिनिटे सावलीत वाळवावे.
मावा जास्त असेल तर इमिडाक्लोप्रिड 5 ग्रॅम/किलो.
💧 ६) पाणी व्यवस्थापन
मध्यम पाण्याची गरज.
पेरणीनंतर २–३ दिवसांनी पहिले पाणी.
नंतर ७–८ दिवसांनी पाणी.
उन्हाळ्यात ५–६ दिवसांनी पाणी.
पाण्याचा ताण आल्यास:
फळे वाकडी
फळांचा आकार कमी
ड्रीप वापरल्यास 30–40% पाणी बचत.
मल्चिंग केल्यास तण आणि पाणी दोन्ही कमी लागते.
फुले येताना पाण्याची कमतरता ठेऊ नका.
🌱 ७) खत व्यवस्थापन (अत्यंत महत्वाचे)
प्रति हेक्टरी खत योजना:
| खत | मात्रा |
|---|---|
| शेणखत | 25–30 टन |
| नत्र (N) | 100 किलो |
| स्फूरद (P) | 50 किलो |
| पालाश (K) | 50 किलो |
लागवडीच्या वेळी: 50:50:50 (NPK)
३० दिवसांनी: ५० किलो नत्र वरून द्यावे.
सूक्ष्मअन्नद्रव्य फवारणी 15 दिवसांनी करावी (Zn, B, Fe).
2% DAP फवारणीने फळांची लांबी वाढते.
🌿 ८) वेलीसाठी आधार (ट्रेलिसिंग)
वेल जमिनीवर सोडू नये.
६–७ फूट जाळी/मांडव बसवावा.
उत्पादन २५–३०% वाढ.
स्टील वायर + प्लास्टिक नेट सर्वोत्तम.
जमिनीवर वाढलेल्या वेलीत रोग 3 पट वाढतो.
🌱 ९) तण नियंत्रण
पहिले २५–३० दिवस महत्वाचे.
२ खुरपण्या कराव्यात — 15 व 30 दिवसांनी.
मल्चिंग केल्यास तण ८०% कमी.
35 दिवसांनी हलकी कुडाई करावी.
🐛 १०) किड नियंत्रण
१) लाल भुंगेरे
पाने कुरतडतात.
नियंत्रण:
कर्बारिल 40 ग्रॅम / 10 लि. किंवा मॅलॅथिऑन 10 मि.ली.
२) फळ माशी
फळात अळी शिरते.
नियंत्रण: मॅलॅथिऑन 10 मि.ली. / 10 लि.
ट्रॅप: मिथाइल यूजेनॉल ट्रॅप — अतिशय प्रभावी
३) मावा (Aphids)
पानाखाली चुसून नुकसान.
नियंत्रण: इमिडाक्लोप्रिड 0.3 मि.ली./लिटर
४) फळ पोखरणारी अळी
लहान फळाला छिद्र.
नियंत्रण: स्पिनोसॅड 1 मि.ली./लि.
🍂 ११) रोग नियंत्रण
१) भुरी
पांढरे ठिपके
वाढ खुंटते
नियंत्रण: बाव्हिस्टीन/कॅरेथेन 10 ग्रॅम/10 लि.
२) केवडा
नियंत्रण: डायथेन M-45 — 25 ग्रॅम / 10 लि.
३) करपा
लाल डाग + पाने सुकणे
नियंत्रण: डायथेन M-45 — 25 ग्रॅम / 10 लि.
व्हायरस (मोझॅक) दिसल्यास झाडे काढून टाकावीत.
DAP/युरिया जास्त दिल्यास भुरी वाढते.
🧺 १२) काढणी
फळे कोवळी असताना काढणी करावी.
जास्त जुनी फळे — साल जाड, बी टणक, किंमत कमी.
काढणी अंतर:
प्रत्येक ३–४ दिवसांनी.
सकाळी किंवा संध्याकाळी काढणी उत्तम.
स्टेनलेस सीकटर वापरावे.
📦 १३) उत्पादन
सरासरी १००–१५० क्विंटल/हेक्टरी.
आधार दिल्यास १५०–२०० क्विंटल.
हायब्रिड जातींनी 200–220 क्विंटल/हे. मिळू शकते.
ड्रीप + मल्चिंग = उत्पादनात 30% वाढ.
💰 १४) बाजारभाव
₹२०–₹६० / किलो.
सणासुदीला भाव वाढतो.
उन्हाळ्यात मागणी वाढते.
APMC मध्ये ताजी लांब पडवळास जास्त भाव.
सकाळी 6–8 वाजता लिलावात उत्तम रेट.
📦 १५) साठवण
ताजी पडवळ ७–१० दिवस टिकते.
शीतगृहात १२–१५ दिवस टिकते.
पाण्याने धुवू नका — टिकवण कमी होते.
10–12°C तापमानात सर्वोत्तम टिकते.
⚠️ १६) महत्वाची खबरदारी
फुले असताना जड रासायनिक फवारणी टाळा.
पाणी साचू देऊ नका.
फवारणीनंतर किमान ७ दिवस तोडणी करू नये.
अत्यंत उन्हात फवारणी करु नये.
रोगट पाने/फळे शेताबाहेर नेऊन नष्ट करावीत.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.